Video quay bằng điện thoại di động tuy mờ nhưng cho thấy cảnh sát liên tiếp đập dùi cui vào người nạn nhân dưới sàn nhà. (Hình: Người Việt, trích từ video Mercury News) Sinh viên Hồ Quang Phương cho báo Người Việt biết anh là cựu học sinh trường trung học chuyên Lê Hồng Phong tức Petrus Ký cũ tại Sài Gòn. (Hình: San Jose Mercury News)

SAN JOSE (NV) - Một đoạn video quay bằng cell phone cho thấy các cảnh sát viên liên tiếp dùng dùi cui đánh vào một sinh viên Việt Nam rồi dùng súng Taser bắn các tia điện vào người anh ta, tạo ra sự phẫn uất của công chúng và khiến cho sở cảnh sát San Jose phải mở cuộc điều tra.

Ðoạn video này, được phổ biến trên trang web của nhật báo San Jose Mercury News hôm 25 Tháng Mười, cho thấy một cảnh sát viên dùng dùi cui bằng kim loại đánh liên tiếp vào sinh viên Hồ Quang Phương khoảng hơn 10 lần, kể cả một lần vào đầu. Một cảnh sát viên khác được thấy dùng súng Taser bắn vào sinh viên ngành Toán tại đại học San Jose State University này.

Phát dùi cui sau cùng đập vào người sinh viên này có vẻ là xảy ra sau khi anh Phương đã bị còng tay rồi.

Vụ cảnh sát đánh người Việt Nam lộ ra chỉ vài ngày sau khi đại bồi thẩm đoàn quận hạt địa phương từ chối không truy tố cảnh sát viên liên quan trong vụ bắn chết một người Việt Nam. Trong vụ bắn thanh niên Daniel Phạm, Biện Lý Cuộc đã từ chối không mở công khai buổi trình bày trước đại bồi thẩm đoàn.

Báo Người Việt trong ngày Chủ Nhật gọi số điện thoại riêng và để lại lời nhắn và tin nhắn cho Nghị Viên Madison Nguyễn nhiều lần nhưng chưa liên lạc được.

Sinh viên Hồ Quang Phương cho biết, “Chuyện xảy ra cho tôi hồi 9:15 phút tối ngày 3 Tháng Chín. Lúc ấy, một bạn cùng phòng, Jeremy Suftin, rửa chén, và xà bông văng vào thịt bò tôi chuẩn bị để nấu ăn. Chúng tôi lời qua tiếng lại, rồi mọi chuyện cũng xong. Khi cầm con dao chuẩn bị lóc mấy miếng thịt bò có dính xà phòng, tôi nói 'Ở Việt Nam, tui có thể giết ông bằng con dao này.'”

Sinh viên Hồ Quang Phương giải thích thêm, anh nói câu ấy trước mặt bốn người chung phòng, và anh dùng chữ “nếu” - “if I were...” Anh giải thích, “Khi dùng điều kiện cách, ý tôi là điều ấy không thể xảy ra!”

Mọi người đều phá lên cười trước câu nói ấy, theo báo Mercury News tường thuật một đoạn khác của cuốn video. Tuy nhiên, anh Suftin lo ngại cho tính mạng của mình và gọi cảnh sát.

Cảnh sát bắn súng điện, đánh Phương liên tục

Bốn cảnh sát viên đến tại chỗ sau khi nhận điện thoại của anh Suftin. Lúc đó, Phương không hề có dao hay vũ khí gì trong tay.

Theo báo cáo của cảnh sát, cảnh sát viên Kenneth Siegel thấy Phương ở hành lang, hỏi tên Phương nhưng không hiểu Phương nói gì.

Siegel bảo Phương đứng yên trong khi ông vào phòng tìm ví của Phương xem căn cước. Tuy nhiên, Phương không chịu nghe lệnh của cảnh sát là phải đứng yên, bản báo cáo cho hay.

Thay vào đó, Phương đi theo cảnh sát viên Siegel vào phòng. Cảnh sát viên Steven Payne Jr. tìm cách còng tay Phương lại. Cảnh sát viên Payne viết trong bản báo cáo rằng anh ta đẩy người sinh viên vào tường khi người này tìm cách chống lại việc còng tay.

Theo báo Mercury News, Phương nói kiếng của anh bị rơi xuống đất. Khi anh tìm cách nhặt lên, các cảnh sát viên đánh anh.

Một bạn cùng phòng khác, Dimitri Masouris, dùng điện thoại để quay cảnh tượng này. Người ta có thể nghe thấy một cảnh sát viên quát lớn “Lật người lại!” (Turn over!) và nghe thấy tiếng Phương rên rỉ khóc lóc khi bị đánh.

Bản video cho thấy Phương bị đập ít nhất 10 lần. Sau khi có tiếng tách của cùm đã còng vào chắc chắn rồi, bản video cho thấy Phương còn bị đánh thêm ít nhất một lần nữa.

Báo cáo cảnh sát cho biết người đánh anh Phương là cảnh sát viên Siegel và người bắn súng điện Taser vào người anh là cảnh sát viên Payne. “Trong triết học, người ta gọi đây là hành động ‘làm mất tính người,’ Phương nói với báo Mercury News. “Do đó khi họ nghĩ rằng tôi nguy hiểm, họ không coi tôi là con người. Họ đánh tôi như đánh thú vật hay cái gì đó.”

Luật sư cung cấp video cho báo chí

Luật Sư Nguyễn Hoàng Duyên, người đại diện cho sinh viên Phương Hồ, nói với Người Việt, rằng chính ông là người cung cấp đoạn video quay hình cảnh sát đánh anh Phương Hồ cho báo chí. Ông giải thích lý do là vì “cảnh sát có nhiều điểm sai trái trong vụ này.”

Luật Sư Hoàng Duyên cho biết ông đã nói chuyện với một số chuyên gia. Các chuyên gia nói “cảnh sát đã không đúng về mặt thủ tục khi bắt nghi can. Cảnh sát đã sử dụng vũ lực không theo các nguyên tắc đã được huấn luyện.” Bên cạnh đó, hình ảnh trong video cho thấy cảnh sát không thể biện minh cho hành động của họ; họ đánh đập một người “đã bị khống chế.”

Thêm vào đó, hình ảnh và âm thanh của đoạn video cho thấy Phương Hồ la khóc, có cả tiếng dùi cui kim loại đập vào người. “Tôi cho rằng nhân viên công lực đã đối xử với nghi can như súc vật,” Luật Sư Hoàng Duyên nhận định.

“Ðiều này làm tôi sống lại ngày tôi nhìn thấy đoạn video đánh Rodney King trên TV,” theo lời ông Roger Clark, một chuyên gia cảnh sát và là một trung úy cảnh sát thuộc sở cảnh sát trưởng quận hạt Los Angeles đã về hưu.

Phát dùi cui đánh sau cùng này đáng bị truy tố tội hình sự, theo lời ông Clark.

Luật Sư Nguyễn Hoàng Duyên nói với Người Việt, rằng “có những điểm tương đồng giữa vụ Rodney King và Phương Hồ.” Tuy nhiên, vụ Phương Hồ “có tầm vóc lớn hơn, nghiêm trọng hơn,” vì Phương Hồ không có tì vết trong lịch sử nhân thân.

Ông nói “vụ này đi ngược lại nhân quyền, là lý tưởng của nước Mỹ,” và ông muốn “bảo vệ lý tưởng ấy.”

Cảnh sát hứa điều tra

Người bạn cùng phòng của Phương bán video cho Luật Sư Duyên, và ông cung cấp cho báo Mercury News. Báo nay đưa cho Daniel Katz, phụ tá cảnh sát trưởng thành phố San Jose xem. Sở cảnh sát coi điều này rất quan trọng, theo lời ông Katz.

Một số chuyên gia cảnh sát nói rằng đoạn video quay mờ, rung rinh, khó xem rõ và có thể không cho thấy hành động của anh Phương dẫn đến việc bị cảnh sát đánh. Tuy nhiên, một số chuyên gia khác nói rằng đoạn video tạo ra nhiều quan tâm.
“Một khi anh ta bị còng là không còn làm gì được,” theo lời ông Frank Jordan, cựu cảnh sát trưởng và thị trưởng San Francisco. “Nếu bạn có thể cho thấy rằng tay anh ta bị còng ra phiá sau, đó là lúc bạn có thể chứng minh là có sự bạo hành. Đó sẽ là tình trạng sử dụng bạo lực quá mức.”

Thị trưởng San Jose, ông Chuck Reed, cho hay vụ này sẽ được điều tra nội bộ và kết quả được chuyển sang văn phòng Biện Lý Quận Santa Clara để truy tố nếu cần.

“Cả hai cuộc điều tra phải tôn trọng quyền được xét xử theo pháp luật như Hiến Pháp đã ghi rõ, vốn là điều mọi phía trong cuộc điều tra phải được hưởng,” ông Reed cho hay hôm Chủ Nhật trong bản thông cáo gửi đến báo chí.

Hồ Quang Phương là sinh viên du học từ Sài Gòn sang. Luật Sư Nguyễn Hoàng Duyên nói rằng thân chủ của ông “là một sinh viên giỏi tại đại học San Jose State University. Ngoài giờ học, Phương còn tham gia phụ vào các project của giáo sư tại trường.”

“Hiện các giáo sư tại đây bày tỏ sự ủng hộ về phía Phương,” Luật Sư Duyên nói.

Phương nói với báo Người Việt rằng lúc ấy anh “bị đánh nhiều,” nhưng bây giờ thì “không còn nghiêm trọng.”