Trung Quốc đã chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa và một phần quần đảo Trường Sa. Vùng biển “Lưỡi Bò” chiếm đến 80% biển Ðông mà Trung Quốc tự nhận là chủ quyền, bất chấp sự phản đối của các nước Ðông Nam Á gồm cả VN.

Trung Quốc nói một đàng làm một nẻo

HÀ NỘI (TH) - Việt Nam và Trung Quốc vừa mở phiên họp tại Hà Nội nhằm tìm kiếm giải pháp căn bản và lâu dài cho các tranh chấp liên quan đến biển Ðông.

Bản tin của Tân Hoa Xã và hãng thông tấn chính thức của Việt Nam đều loan tin như vậy.

Cuộc họp diễn ra trong các ngày 12-14 Tháng Tám, 2009 sau khi Trung Quốc loan báo thả một số ngư dân bị tàu tuần của họ bắt giữ gần quần đảo Hoàng Sa, quần đảo họ đánh chiếm của Việt Nam Cộng Hòa năm 1974.

Từ giữa Tháng Sáu khi Trung Quốc ra lệnh cấm đánh cá trong vùng biển Ðông “lưỡi bò” (chiếm đến 80% biển Ðông) nhiều tàu đánh cá của Việt Nam đã bị họ bắt giữ đòi tiền chuộc hoặc bị “tàu lạ” đâm chìm. Ngư dân Việt không dám ra khơi dù ngay giữa mùa đánh cá quan trọng nhất trong năm.

Người đứng đầu phái đoàn Trung Quốc là thứ trưởng ngoại giao Vũ Ðại Vỹ. Ðứng đầu phái đoàn Việt Nam là Thứ Trưởng Ngoại Giao Hồ Xuân Sơn, người từng tới tòa đại sứ Trung Quốc ở Hà Nội “ngoại giao” xin thả các ngư dân bị bắt nói trên.

Một số nhà phân tích thời sự quốc tế từng khuyến cáo Việt Nam đặt vấn đề biển Ðông với Trung Quốc trong các cuộc họp đa phương gồm các nước ASEAN cũng liên quan đến vấn đề. Nhưng cuộc họp đang diễn ra ở Hà Nội đã được tiến hành theo đúng điều Bắc Kinh muốn. Bắc Kinh điều đình riêng rẽ với từng nước theo kiểu bẻ đũa từng chiếc để chiếm thế thượng phong áp đảo.

Bản tin Tân Hoa Xã nói rất tổng quát với lời lẽ sáo ngữ quen thuộc rằng trong cuộc thảo luận nói trên “Hai bên tái khẳng định chủ trương phục vụ lợi ích chung của hai nước, hai dân tộc bằng cách tiếp tục tiến tới mối quan hệ ‘láng giềng tốt, bạn bè tốt’ và phát triển mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện”.

Bởi vậy “hai bên cam kết thi hành các sự đồng thuận quan trọng đã được lãnh tụ hai nước thỏa thuận nhằm giữ hòa bình và ổn định trên biển Ðông.”

Trong bản tin này, Tân Hoa Xã nói hai bên, trong cuộc họp ở Hà Nội, “tìm kiếm giải pháp chuyển tiếp và tạm thời cho vấn đề biển và không làm cho ảnh hưởng chung tới mối quan hệ song phương.”

Chuyển tiếp thế nào, nhân nhượng ra sao, không thấy bên nào nói ra.

Cả bản tin Thông Tấn Xã Việt Nam và bản tin Tân Hoa Xã đều nói hai bên “đồng ý tìm giải pháp căn bản và lâu dài được cả hai chấp nhận cho vấn đề biển dựa vào các luật lệ và thông lệ quốc tế gồm cả công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển đã được thỏa thuận năm 1982.”

Bản tin Tân Hoa Xã nói, “Hai bên cam kết xây dựng biển Ðông (mà họ gọi là Nam Hải) thành một nơi của hòa bình, hữu nghị và hợp tác.” Nói thì nói vậy, nhưng những gì xảy ra trong những tháng qua trên biển Ðông cho thấy những gì trong bản tin rõ ràng Trung Quốc nói một đằng làm một nẻo.

Bản tin Thông Tấn Xã Việt Nam thì cũng nói vậy nhưng đưa vào lời Phạm Gia Khiêm khi tiếp Vũ Ðại Vỹ rằng, “Hai bên cần quán triệt những nhận thức chung giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, nghiêm chỉnh tuân thủ tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Ðông (DOC), tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công Ước Luật Biển 1982 của Liên Hợp Quốc; kiên trì hiệp thương hữu nghị, tìm kiếm giải pháp cơ bản, lâu dài cho vấn đề trên biển và duy trì hòa bình ổn định trên biển.”

Bản tin Tân Hoa Xã thuật lời Vũ Ðại Vỹ nói, “Nhà cầm quyền Trung Quốc luôn luôn nhìn vào mối quan hệ Trung Hoa-Việt Nam từ viễn ảnh chiến lược và dài hạn. Hai bên nên thúc đẩy sự hợp tác chiến lược trong tất cả mọi lãnh vực để đạt thịnh vượng và phát triển chung.”

Cuộc họp kéo dài 3 ngày nhiều phần đã không có kết quả gì cụ thể và quan trọng liên quan đến biển Ðông nên hai bản tin không có gì loan báo. Một giải pháp hai bên “cùng chấp nhận được” sẽ không thể thành hình nếu Trung Quốc vẫn cứ ỷ thế bá quyền nước lớn ngang ngạnh xác nhận 80% biển Ðông và các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là của họ “không thể tranh cãi.” Ngược lại, Việt Nam không chịu chấp nhận mất các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thì cũng không thể có giải pháp “cùng chấp nhận được.” Ðó là chưa kể sự tranh chấp còn liên quan đến Mã Lai, Phi Luật Tân.

Theo nhà nghiên cứu Michael Richardson viết trên tờ The Straits Times của Singapore ngày 18 Tháng Nam, 2009, Trung Quốc đòi chủ quyền tới 3 triệu km2 (gồm cả 128,000 km2 biển Ðông) lãnh hải trong khi trong cuốn Tư Liệu Thế Giới của cơ quan Tình Báo Hoa Kỳ xuất bản gần đây nhất, Bắc Kinh chỉ có lãnh hải rộng khoảng 270,000 km2, ít hơn một nửa lãnh hải Hoa Kỳ.

Trong văn thư mới nhất gửi Liên Hợp Quốc, Trung Quốc đòi lãnh hải của họ kéo dài ra tới 350 hải lý chứ không phải 200 hải lý như thỏa thuận theo công ước quốc tế về Luật Biển 1982. Như bản tin Tân Hoa Xã nói hai bên sẽ dựa trên Luật Biển Quốc Tế để đàm phán thì họ không thể đòi 80% biển Ðông và ỷ thế bắt giữ hay đâm chìm tàu đánh cá Việt Nam.

Bản tin TTXVN không thấy đại diện Hà Nội đề cập gì đến những chuyện cấm đoán đánh cá của Trung Quốc cũng như hành động bắt giữ hay đâm thủng tàu đánh cá Việt Nam của họ, mà lại thuật lời Phạm Gia Khiêm nói với Vũ Ðại Vỹ “cảm ơn phía Trung Quốc đã có những biện pháp cứu trợ kịp thời đối với tàu 'Hoàng Phương 02' và 10 thuyền viên trong cơn bão Goni ngày 8 Tháng Tám vừa qua” khi tàu này tránh bão ở đảo Hải Nam và gặp nạn.

Cả chục tàu tuần lớn đã được Trung Quốc đưa tới tuần tiểu khu vực biển Ðông khi họ ra lệnh cấm đánh cá ở khu vực này từ 16 Tháng Sáu đến 1 Tháng Tám, 2009. Tuy xác định các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam, người ta không hề thấy Hải Quân Việt Nam bảo vệ ngư dân ở các khu vực tàu ngư dân của mình bị đâm hay bị bắt giữ.